Nie daje bólu i przez długi czas rozwija się bez wyraźnych sygnałów ostrzegawczych. Gdy pojawiają się kaszel, chrypka czy ból w klatce piersiowej, choroba często jest już w zaawansowanym stadium. Rak płuca pozostaje jednym z najpoważniejszych wyzwań onkologicznych w Polsce – przede wszystkim dlatego, że zbyt rzadko wykrywany jest odpowiednio wcześnie. W Szpitalu Wojewódzkim w Szczecinie ruszył program wczesnego wykrywania raka płuc.
O programie wczesnego wykrywania raka płuc
Na Pomorzu Zachodnim rozpoczyna się program wczesnego wykrywania raka płuc. Projekt obejmie 8 tysięcy mieszkańców regionu.
Realizatorem programu będzie Szpital Wojewódzki w Szczecinie w lokalizacji Zdunowo. Inicjatywa łączy szeroką edukację zdrowotną z nowoczesną diagnostyką, opartą na badaniach przesiewowych umożliwiających wczesne wykrycie zmian nowotworowych.
Działania profilaktyczne powinny w szczególności docierać do mężczyzn. Z danych Światowej Organizacji Zdrowia oraz statystyk regionalnych wynika, że około dwie trzecie przypadków raka płuca dotyczy właśnie tej grupy.
– Apeluję też do rodzin tych pacjentów, bo to one najlepiej wiedzą, ile faktycznie pali ich bliski. Dobrze byłoby, żeby się przebadał, bo gdzieś pokasłuje, może gorzej się czuje, a tu ma taką szansę – mówiła dyrektorka Szpitala Wojewódzkiego w Szczecinie Małgorzata Usielska.
Skala problemu jest poważna. Jak wskazują specjaliści, rak płuca wciąż charakteryzuje się niską skutecznością leczenia – jedynie około 15 proc. pacjentów przeżywa pięć lat od diagnozy. Co czwarty zgon nowotworowy w Polsce dotyczy właśnie tego schorzenia. W 80–85 proc. przypadków jego przyczyną jest wieloletnie palenie tytoniu. Choroba przez długi czas rozwija się bezboleśnie, dlatego wielu pacjentów trafia do lekarza dopiero w czwartym, najbardziej zaawansowanym stadium, gdy możliwości terapeutyczne są znacząco ograniczone.
Program wystartuje 25 lutego 2026 roku. Jego budżet wynosi 7,4 mln zł. Projekt jest współfinansowany ze środków Europejski Fundusz Społeczny Plus w ramach programu Fundusze Europejskie dla Pomorza Zachodniego 2021-2027, a dofinansowanie przyznał Wojewódzki Urząd Pracy w Szczecinie.
Kto może skorzystać?
Udział w programie mogą wziąć osoby w wieku od 55 do 74 lat, które przez wiele lat paliły papierosy – zarówno obecni palacze, jak i osoby, które zerwały z nałogiem.
Osoby spełniające łącznie następujące kryteria:
• posiadające status mieszkańca woj. zachodniopomorskiego
• wiek między 55. a 74. rokiem życia
• historia konsumpcji tytoniu wynoszącą ≥30 paczkolat2
• okres abstynencji tytoniowej ≤15 lat
• znajdujące się w niekorzystnej, trudnej sytuacji (tzw. grupy defaworyzowane)
Kryteria wyłączające
• osoby, u których zdiagnozowano raka płuca przed zgłoszeniem do programu
• osoby, które miały wykonywaną tomografię komputerową klatki piersiowej w ciągu 3 miesięcy
poprzedzających datę planowanego badania NDTK
• osoby z przeciwwskazaniami do wykonania badania NDTK
Dodatkowym kryterium włączenia do udziału w Programie jest podpisanie przez uczestnika świadomej zgody na udział w Programie oraz wypełnienie niezbędnych ankiet i deklaracji.
Etapy realizacji programu
Etap 1. Działania informacyjno-promocyjne
Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Szczecinie (SPWSZ) przeprowadzi kampanię informacyjno-promocyjną dotyczącą programu. Informacje o zasadach udziału, kryteriach kwalifikacji oraz harmonogramie działań zostaną opublikowane m.in. na stronie internetowej realizatora oraz w mediach społecznościowych.
Etap 2. Szkolenia dla personelu medycznego
Szpital zorganizuje specjalistyczne szkolenia z zakresu profilaktyki i leczenia raka płuca dla personelu medycznego zaangażowanego w realizację projektu. W szkoleniu weźmie udział około 30 osób. Proces edukacyjny zostanie poprzedzony i zakończony ankietami oceniającymi poziom wiedzy uczestników oraz efektywność szkolenia.
Etap 3. Kwalifikacja uczestników do programu
Proces kwalifikacji rozpocznie się od wstępnej rejestracji telefonicznej, podczas której pacjent otrzyma termin wizyty konsultacyjno-edukacyjnej. Spotkanie poprowadzi pielęgniarka lub edukator zdrowia. Na podstawie obowiązujących kryteriów włączenia do programu oraz przeprowadzonego wywiadu pacjent zostanie zakwalifikowany do dalszych etapów, obejmujących badanie tomografii komputerowej oraz wizytę podsumowującą.
Etap 4. Działania informacyjno-edukacyjne
Każdy zakwalifikowany uczestnik przed wykonaniem badania NDTK przejdzie indywidualną edukację prozdrowotną. Obejmie ona rozmowę dotyczącą chorób tytoniozależnych oraz elementy tzw. minimalnej interwencji antynikotynowej, której celem jest zwiększenie motywacji do ograniczenia lub zaprzestania palenia.
Etap 5. Badanie tomografii komputerowej (NDTK)
Po zakończeniu części edukacyjnej pacjent zostanie skierowany na badanie niskodawkowej tomografii komputerowej (NDTK). Po jego wykonaniu wyznaczony zostanie termin wizyty lekarskiej, podczas której specjalista przeanalizuje wynik oraz przeprowadzi wywiad medyczny.
Etap 6. Lekarska wizyta podsumowująca
W trakcie wizyty podsumowującej lekarz omówi wyniki badania oraz przekaże indywidualne zalecenia dotyczące dalszego postępowania. Rozmowa będzie również obejmować elementy minimalnej interwencji antynikotynowej.
W przypadku dodatniego wyniku NDTK pacjent otrzyma zalecenie pilnego pogłębienia diagnostyki poza programem – w ramach świadczeń gwarantowanych. Przy wyniku ujemnym możliwe będzie ponowne wykonanie badania przesiewowego, nie wcześniej niż po upływie 12 miesięcy.
Na zakończenie uczestnik wypełni ankietę ewaluacyjną, pozwalającą ocenić przebieg i jakość realizacji programu.
Rejestracja do programu
Rejestracja osób zainteresowanych skorzystaniem z programu rozpocznie się 25 lutego (tj. w środę).
Infolinia programu, za pośrednictwem której będzie można się zarejestrować:
91 500 0 505
Numer czynny od poniedziałku do piątku w godzinach od 7.00 do 14.30.
Osoby zainteresowane programem będą mogły także skorzystać z internetowego Asystenta Pacjenta na stronie www szpitala (spwsz.szczecin.pl), gdzie będą mogli zostawić swój numer, pod który oddzwoni pracownik rejestracji z ofertą udziału w programie.
Pierwsze wizyty (spotkania z edukatorami poprzedzające badania TK i konsultacje lekarskie) zaplanowane zostaną na początek marca
Statystyki pokazują, jak pilna jest potrzeba takich działań. Tylko w 2020 roku w województwie zachodniopomorskim z powodu raka płuca zmarło 1150 osób, co plasuje region na piątym miejscu w kraju pod względem liczby zgonów z tej przyczyny.
Autor: Infoludek.pl szczecin@infoludek.pl
