Po ponad czterech latach spędzonych w kolonii karnej o zaostrzonym rygorze w Nowopołocku, Andrzej Poczobut – polsko-białoruski dziennikarz i publicysta – został wyróżniony Nagrodą Obrońcy Praw Człowieka 2025. W imieniu więzionego laureata statuetkę odebrał Bartosz Wieliński, zastępca redaktora naczelnego Gazety Wyborczej. Podkreślał on, że niezłomna postawa Poczobuta to wyraz wierności wartościom, w które dziennikarz od zawsze wierzył: wolnej i demokratycznej Białorusi oraz niezależnemu dziennikarstwu.
Wyróżnienie za odwagę i konsekwencję
Nagroda przyznawana przez Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego trafia do osób konsekwentnie działających na rzecz praw człowieka – równości, jawności życia publicznego oraz wolności obywatelskich. Towarzysząca jej statuetka przedstawia zerwane kajdany, symbolizujące walkę o podstawowe prawa.
Marszałek Olgierd Geblewicz podkreślał, że tegoroczny laureat jest przykładem niezwykłej odwagi i determinacji. Jego historia pokazuje, jak represyjny system potrafi zniszczyć życie jednostki, ale też jak siła przekonań może stać się narzędziem oporu. – To świadectwo odwagi, które nakazuje nam pamiętać i solidaryzować się z tymi, którzy płacą najwyższą cenę za wolność – mówił.
Niezłomny głos sprzeciwu
Poczobut, aktywnie działający na rzecz zachowania polskiego dziedzictwa na Białorusi i obrony wolności słowa, w 2023 roku został skazany na osiem lat kolonii karnej. Mimo ciężkich warunków więziennych i nacisków ze strony władz, kilkukrotnie odmówił wystąpienia o ułaskawienie. Jak relacjonował Bartosz Wieliński, jego postawa wynika z przekonania, że uległość wobec reżimu byłaby zaprzeczeniem wartości, które od lat reprezentuje.
Dziennikarz, który płaci najwyższą cenę
Poczobut od 2006 roku jest korespondentem Gazety Wyborczej. Jego teksty – dokumentujące sytuację polityczną i działania białoruskiego reżimu – wielokrotnie narażały go na represje. Ostatni raz został zatrzymany 25 marca 2021 roku i od tamtej chwili nie odzyskał wolności. Sąd w Grodnie uznał go za winnego szerzenia „wrogości na tle narodowościowym i społecznym” oraz „działania na szkodę państwa”.
Bartosz Wieliński, wygłaszając laudację, zwracał uwagę, jak dramatyczne warunki towarzyszą odsiadce dziennikarza: pobyt w karcerze, izolacja, brak kontaktu z bliskimi. Mimo to Poczobut pozostaje nieugięty.
– Kilka tygodni po uwięzieniu Andrzej znowu usłyszał propozycję ucieczki do Polski. Tym razem składał mu ją przedstawiciel reżimu. Ceną za wolność, a właściwie za pójście na banicję, było napisanie prośby do Łukaszenki o łaskę, pokajanie się przed dyktatorem. Andrzej odmówił, czym rozsierdził swoich oprawców. Więzienne władze uznały go za ekstremistę, poddały jeszcze gorszym szykanom zakażono go koronawirusem. Gdy w końcu zawieziono go do łagru, gdzie po procesie-farsie miał odsiadywać ośmioletni wyrok, od razu zamknięto go w Szizo, czyli w karcerze, małej betonowej celi, w której większość dnia spędza się na stojąco, w której nawet latem panuje przejmujące zimno. W takich warunkach Poczobut przesiedział długie miesiące – mówił Bartosz Wieliński.
– To potężny gest solidarności. To nie jest tylko nagroda dla człowieka, to nagroda dla prawdy, której Andrzej bronił i odwagi, której stał się symbolem. Uhonorowanie Andrzeja Poczobuta pokazuje, że świat widzi, po której stronie jest prawda, a po której dyktatura – podkreślała Tatiana Ślączka ze Stowarzyszenia Czabor. To organizacja, która działa na rzecz pomocy imigrantom, powstała z inicjatywy Białorusinów z myślą o uchodźcach i imigrantach z Europy Wschodniej.
Obchody Dnia Praw Człowieka
Wyróżnienie wręczono podczas Międzynarodowych Obchodów Dnia Praw Człowieka na Pomorzu Zachodnim, które co roku gromadzą mieszkańców regionu na debatach, warsztatach i spotkaniach poświęconych edukacji o prawach człowieka. Nagroda trafiła do laureata 10 grudnia – w dniu upamiętniającym uchwalenie Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka.
Od 2021 roku wyróżnienie otrzymali m.in. prawnik Szymon Osowski, prof. Inga Iwasiów, dr Maria Kubisa oraz działacz „Solidarności” Edward Radziewicz. W tym roku do tego grona dołączył Andrzej Poczobut – symbol niezłomności i walki o wolność słowa.
Autor: Infoludek.pl szczecin@infoludek.pl
