W tym roku mija 150 lat od dnia inauguracji Nowej Synagogi w Szczecinie. Specjalnie na 8. Międzynarodowe Dni Muzyki Żydowskiej w Szczecinie Anna Koc i Michał Dębowski szykują wirtualną rekonstrukcję tego miejsca. W programie wydarzenia cztery koncerty, w tym aż dwa muzyki synagogalnej.
W dniach 28.08. – 14.09.25 odbywać się będą 8. Międzynarodowe Dni Muzyki Żydowskiej w Szczecinie. Tegoroczna, ósma edycja koncentruje się wokół historii Nowej Synagogi, którą uroczyście otwarto 3 maja 1875 roku. Była ona centrum życia religijnego szczecińskiej gminy żydowskiej, ale też miejscem, gdzie brzmiały chór, organy i śpiew kantora. W listopadzie 1938 roku synagoga została spalona i zburzona przez niemieckich nazistów. Od tamtej pory w krajobrazie miasta pozostała po niej tylko luka – architektoniczna i symboliczna. W 150. rocznicę inauguracji Nowej Synagogi organizatorzy wydarzenia wracają do jej obecności – nie przez rekonstrukcję dosłowną, ale przez dźwięk, obraz i pamięć. Zabrzmi muzyka liturgiczna i koncertowa, powstaną nowe przestrzenie – cyfrowe i akustyczne – które pozwolą usłyszeć to, co zostało przerwane.
Bilety w sprzedaży od 15 czerwca!
PROGRAM 8. MIĘDZYNARODOWYCH DNI MUZYKI ŻYDOWSKIEJ W SZCZECINIE
Wirtualna rekonstrukcja Nowej Synagogi w Szczecinie
Przywracamy do życia w przestrzeni wirtualnej nieistniejący dziś gmach Nowej Synagogi w Szczecinie, zburzonej w 1938 roku. Na podstawie archiwalnych fotografii, planów i opisów powstaje trójwymiarowy model bożnicy, wzbogacony o animację i warstwę dźwiękową.
Za koncepcję, kwerendę i cyfrową realizację odpowiada Anna Koc – architektka i grafik 3D. Michał Dębowski, Miejski Konserwator Zabytków w Szczecinie, opracował scenariusz projektu i pełni rolę konsultanta merytorycznego oraz lektora. Warstwę dźwiękową – z udziałem historycznego brzmienia organów – przygotował organista Jakub Stefek, który opracował również konsultację instrumentoznawczą. To cyfrowa forma pamięci o miejscu, którego dziś nie ma – ale które wciąż można zobaczyć i usłyszeć.
O pracy nad animacją jej twórcy opowiedzą we wstępie do finałowego koncertu Festiwalu 14 września 2025 w Kościele Świętej Trójcy przy ulicy Energetyków.
28.08.2025, czwartek, premiera internetowa
Między głosem a cieniem
Wszyscy twórcy tego programu – od Fanny Hensel (1805–1847) po Marka Eychenne’a (ur. 1933) – należeli do świata, który przez wieki istniał „między głosem a cieniem”: obecny w historii muzyki, ale nie zawsze słyszany wyraźnie. To koncert kompozytorów żydowskich, których dorobek wykracza poza etykiety – stylistyczne i tożsamościowe – a jednak zbyt często bywał spychany na margines.
Wolfgang Jacobi (1894–1972) i Adolf Busch (1891–1952) pisali muzykę przejrzystą, formalnie uporządkowaną, ale pełną napięć – jakby wbrew czasom, które zbliżały się ku katastrofie. Fanny Hensel, tworząca w cieniu brata, zostawiła po sobie dźwięki mówiące językiem intymności. Erwin Schulhoff (1894–1942) łączył dyscyplinę klasyki z rytmem jazzu i ironią nowoczesności. A Detlef Bensmann (ur. 1958) i Robert Sherman (ur. 1932) wpisują się w ten nurt współczesną kontynuacją – osobistą, nieoczywistą, bezpretensjonalną.
Trzy instrumenty – skrzypce, saksofon i fortepian – prowadzą ze sobą rozmowę, w której nie ma tła. Każdy głos jest wyraźny – i każdy nosi w sobie coś, co przez lata pozostawało w cieniu.
Miejsce: Willa Lentza
Kiedy: 04.09.2025 czwartek, godz.: 19:00
Muzyka Nowej Synagogi: Dawid Ajzensztadt
Wytrawny muzyk, kompozytor i aranżer, dyrygent i pedagog, pisarz muzyczny, autor popularnej żydowskiej encyklopedii muzycznej – tak Davida Eisenstadta przedstawiał prof. Marian Fuks, który w swoich książkach opisywał nie tylko działalność Chóru Wielkiej Synagogi na Tłomackiem w Warszawie pod jego kierownictwem, ale także swoje osobiste wspomienia z ich występów.
David Eisenstadt przeszedł do historii jako jeden z najwybitniejszych przedstawicieli sztuki chóralnej w Polsce. Najsłynniejsi muzycy tamtych czasów przyjeżdżali posłuchać kunsztu jego zespołu zarówno podczas liturgii, jak i koncertów świeckich. Prywatnie Eisenstadt opisywany był jako człowiek zmienny – uczuciowy, radosny, tajemniczy, mistyczny, nonkomformistyczny. Pracując z chórem był podobno pedantyczny, dbał o właściwy oddech, wielobarwność dźwięku, dykcję i doskonałość wykonań.
Czytając o Davidzie Eisenstadtcie i jego życiowej drodze – od małego Nasielska, przez Rygę, Wilno, Rostów i Berlin, aż do osiągnięcia najwyższej sławy w Warszawie – obudziło się w nas pragnienie, a potem marzenie usłyszenia jego muzyki ponownie. W każdej książce, w każdym artykule, w każdym wspomnieniu przedstawiany był jako najdoskonalszy żydowski artysta przedwojennej Polski. A jego muzyka? Nigdzie jej w naszym kraju nie było. Wydawało się, że wraz ze zburzeniem getta warszawskiego i śmiercią rodziny Eisenstadtów – córki na Umschlagplatz, a Davida i jego żony w Treblince – te dźwięki przepadły dla nas na zawsze.
A jednak, po wytrwałym szukaniu w archiwach na trzech kontynentach, ponownie wzięliśmy do ręki jego nuty. Usłyszeliśmy ponownie pieśni modlitewne, doskonałe recytatywy, ale także pieśń „A jak poszedł król na wojnę” napisaną do słów Marii Konopnickiej, jednej z najwybitniejszych polskich pisarek. Dzisiaj, kiedy wróciły one w postaci pierwszego w historii nagrania, wspomnienia o Davidzie Eisenstadtcie znalazły nie tylko swoje uzupełnienie, ale i potwierdzenie.
W XX wieku niezliczona ilość rzeczy została zniszczonych, wymazanych, startych z powierzchni ziemi. Dzisiaj pokazujemy, że można jednak je odbudować, przypomnieć, wskrzesić. Kiedy wkraczaliśmy w XXI wiek, wydawało się, że już nic takiego się nie powtórzy. A jednak – na naszych oczach znowu giną ludzie, niszczone są miasta, dziedzictwo obraca się w proch.
Prezentując muzykę Eisenstadta pokazujemy, że odrodzenie jest możliwe. Na każdego człowieka, który coś niszczy, powinien przypadać człowiek, który coś odbudowuje. Zniszczenie, niezależnie kogo i jakie, nie może wygrać. Mamy nadzieję, że i w kolejnych wiekach ludzie będą o tym pamiętać.
Miejsce: Kościół Ewangelicko – Augsburski Św. Trójcy
Kiedy: 05.09.2025 piątek, godz.: 19:00
Tkanie przestrzeni
To nie jest muzyka, która wypełnia przestrzeń – to muzyka, która ją tka. Dźwięk po dźwięku, słowo po słowie, z głosu, oddechu, ciszy – tak powstaje wieczór, który nie narzuca się formą, ale buduje swoją obecność.
Duet Nata & Evgeny zaprasza do słuchania w skupieniu, pod gołym niebem – na scenie, ale bez dystansu. Program zawiera utwory autorskie oraz reinterpretacje tekstów i motywów hebrajskich, śpiewanych w oryginalnym języku. Znajdują się w nim m.in. „Adonaj, el rachum”, „Al jai” czy tytułowe „Tkanie przestrzeni” – kompozycje rozpięte między ciszą a rytmem, liryzmem a prostotą.
W programie zabrzmi również szofar – tradycyjny żydowski róg, używany w liturgii na początek nowego roku. Jego surowy, nieprzetworzony dźwięk stanie się mocnym kontrapunktem dla delikatnych pieśni i ich współczesnych aranżacji.
Miejsce: Willa Ogrody Śródmieście WSTĘP WOLNY
Kiedy: 12.09.2025 piątek, godz.: 19:00
Koncert na 150-lecie Nowej Synagogi w Szczecinie
3 maja 1875 roku w Szczecinie uroczyście zainaugurowano Nową Synagogę – gmach, który stał się symbolem dojrzałości i emancypacji tutejszej gminy żydowskiej. Po latach marginalizacji, zakazów i tymczasowości, żydowscy mieszkańcy miasta otrzymali przestrzeń, która była nie tylko miejscem modlitwy, ale też znakiem ich obecności w krajobrazie kulturowym miasta.
W 150. rocznicę tego wydarzenia muzyka wraca do Szczecina – nie w formie rekonstrukcji, ale żywej pamięci. Kantor Isidoro Abramowicz, Chór Synagogi Pestalozzistrasse z Berlina oraz organista Jakub Stefek przypomną liturgię synagogi liberalnej, w której śpiew kantora, głos chóru i brzmienie organów tworzyły wspólną strukturę duchowej obecności.
Trzon programu stanowią kompozycje Louisa Lewandowskiego. Obok jego dzieł zabrzmi także muzyka Abrahama Lichtensteina i Abrahama Mosze Bernsteina – kompozytorów związanych z tradycją śpiewu synagog reformowanych, których utwory mogły być wykonywane także w Szczecinie.
Nowa Synagoga w Szczecinie posiadała jeden z najpiękniejszych instrumentów organowych na Pomorzu. Jej wnętrze, zaprojektowane z myślą o obecności chóru i instrumentu, zostało zniszczone w listopadzie 1938 roku podczas Nocy Kryształowej. Dziś, choć budynek nie przetrwał, jego duchowa struktura – muzyka, tekst, głos – może jeszcze raz wybrzmieć.
Przed koncertem głos zabiorą twórcy wirtualnej rekonstrukcji Nowej Synagogi: Anna Koc i Michał Dębowski. To moment, w którym dźwięk i obraz znów opowiadają o miejscu, którego już nie ma – ale które wciąż domaga się obecności.
Miejsce: Kościół Ewangelicko – Augsburski Św. Trójcy
Kiedy: 14.09.2025 niedziela, godz.: 19:00
Więcej wydarzeń znajdziesz na events.infoludek.pl
Repertuar kin dostępny w serwisie: kina.infoludek.pl
Organizujesz imprezę / wydarzenie i nie ma jej w naszym kalendarzu?
Wiesz, że możesz ją dodać samodzielnie?
Autor: Infoludek.pl szczecin@infoludek.pl
