Stacja paliw Orlen w Kołbaskowie decyzją ZWKZ została wpisana do rejestru zabytków województwa zachodniopomorskiego.
Kwestia objęcia obiektu ochroną konserwatorską pojawiła się w przestrzeni publicznej za sprawą Michała Dębowskiego, miejskiego konserwatora zabytków w Szczecinie. W kwietniu 2025 roku zwracał on uwagę na konieczność zabezpieczenia stacji w związku z planowaną budową obwodnicy Przecławia, Warzymic i Kołbaskowa.
Po zgłoszeniu sprawy w pierwszej kolejności przeanalizowano wpływ inwestycji drogowej na obiekt. Ustalono wówczas, że stacja nie jest zagrożona rozbiórką ani innymi działaniami mogącymi doprowadzić do jej zniszczenia.
Następnie przeprowadzono pełną procedurę konserwatorską, obejmującą m.in. kwerendę archiwalną, sporządzenie dokumentacji oraz oględziny obiektu. Sprawa była również przedmiotem obrad Wojewódzkiej Rady Ochrony Zabytków. Większość członków rady uczestniczących w posiedzeniu pozytywnie zaopiniowała wpisanie stacji do rejestru zabytków, co ostatecznie doprowadziło do objęcia obiektu formalną ochroną konserwatorską.
– Cieszę się, że zainicjowana przeze mnie sprawa doczekała się szczęśliwego finału w postaci wpisania do rejestru zabytków stacji paliw typu „Fürstenwalde”, położonej przy węźle autostradowym Kołbaskowo. – czytamy na profilu Miejskiego Konserwatora Zabytków w Szczecinie.
Historia zabytkowej stacji paliw
Wpisana do rejestru stacja została zaprojektowana przez Friedricha Tammsa w stylu streamline, charakteryzujący się opływowym kształtem budynków utrzymane, który nawiązywał do aerodynamicznych i opływowych form inspirowanych przemysłem lotniczym, kolejowym i stoczniowym.
Pierwotnie na parterze znajdowała się przestrzeń dla podróżnych, toalety, magazyn oraz pomieszczenie dla pracowników stacji. Pomieszczenia w piwnicy służyły do magazynowania węgla i paliw, a także do umieszczenia ogrzewania.
Po 1945 r. obiekt w Kołbaskowie nadal użytkowany był jako stacja paliw przez Centralę Produktów Naftowych (CPN) – byłe polskie przedsiębiorstwo zajmujące się magazynowaniem, transportem, dystrybucją hurtową i detaliczną przetworów naftowych, przede wszystkim paliw płynnych.
Obecnie stanowi własność Spółki Akcyjnej Orlen i nadal użytkowana jest jako stacja paliw. Po 1945 r. stacja została nieco przebudowana – zastosowano przed wszystkim wykończenia elewacji i zadaszenia przy użyciu współczesnych materiałów budowlanych. Są to zmiany odwracalne, które nie zatarły jej pierwotnego charakteru, w związku z czym obiekt zachował walor autentyczności.
Autostrada i związany z nią obiekt stacji paliw należą do najbardziej awangardowych dzieł budowlanych z lat 30 – tych XX wieku – ze względu na czas powstania, funkcję, prostotę bryły i czystość stylu i konstrukcji stanowi kwintesencję nurtu modernistycznego. To jedyny zachowany przykład tego typu stacji na terenie województwa zachodniopomorskiego.
Autor: Infoludek.pl szczecin@infoludek.pl
