Najnowsza edycja reprezentatywnego badania uczniów w wieku 10-16 lat wskazuje na zjawisko „złudzenia kompetencji”. Polscy uczniowie czują się w sieci pewnie, jednak test weryfikujący rozumienie algorytmów, personalizacji treści czy modeli biznesowych platform cyfrowych obnażył poważne braki. Aż 62,9 proc. respondentów uzyskało w nim wynik niski.
„Problem nie leży w samym korzystaniu z internetu, lecz w sporej luce edukacyjnej. Młodzi ludzie świetnie obsługują aplikacje, ale nie rozumieją środowiska, w którym się poruszają” – tłumaczy dr hab. Jacek Pyżalski, prof. UAM, koordynator polskiej edycji badania.
AI jako nowy korepetytor
Raport pokazuje, że sztuczna inteligencja na dobre zagościła w życiu uczniów. Prawie 80 proc. badanych miało kontakt z narzędziami GenAI, wykorzystując je głównie do celów edukacyjnych, takich jak pisanie tekstów czy streszczanie materiałów. Jednocześnie młodzi ludzie czują niepewność wobec przyszłości – aż 65 proc. z nich nie potrafi określić wpływu rozwoju AI na ich życie zawodowe i osobiste.
Przemoc ma twarz kolegi z klasy
Jednym z najmocniejszych punktów raportu jest weryfikacja wyobrażeń o cyberprzemocy. Choć w debacie publicznej dominuje postać „anonimowego hejtera”, dane pokazują, że źródło agresji jest znacznie bliżej. Choć przemocy online doświadczyło 15,4 proc. uczniów, to w blisko połowie przypadków (49,9 proc.) sprawcami byli znajomi ze szkoły, a nie anonimowi internauci.
„To, co dzieje się na ekranie, to najczęściej po prostu odbicie relacji z klasy czy ze szkolnego korytarza. Internet nie kreuje nowej przemocy, on ją przenosi w przestrzeń cyfrową, dając jej nowe narzędzia” – dodaje prof. Pyżalski.
Dlaczego dzieci milczą?
Badanie ujawnia niepokojący mechanizm: co piąty nastolatek po trudnym doświadczeniu w sieci nie rozmawia o tym z nikim. Główną barierą nie jest brak zaufania, lecz lęk przed reakcją dorosłych, która często sprowadza się do odebrania telefonu. Dla młodych ludzi smartfon to „cyfrowy trzepak” – główne narzędzie budowania relacji i tożsamości, dlatego wizja „odcięcia” jest dla nich dotkliwsza niż sam hejt.
O badaniu
EU Kids Online 2026 to część międzynarodowego projektu badawczego realizowanego w 17 krajach. Polską edycję przygotował zespół naukowców z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Uniwersytetu Jagiellońskiego. Badanie objęło reprezentatywną próbę 1502 uczniów.
Pełny raport: Polskie Badanie EU Kids Online 2026 – TUTAJ
Źródło informacji: Fundacja Orange / za: PAP
