Wielkanoc to dla wielu mieszkańców Europy wyjątkowy czas, kiedy po długim okresie czekania nachodzi okres radości i świętowania. Nie wszędzie obowiązuje post, i nie w każdym kraju święci się pokarmy czy oblewa wodą w Lany Poniedziałek. Co zatem jest ważne w tym czasie i jak się świętuje w danym kraju? Oto najciekawsze zwyczaje wielkanocne w Polsce i Europie.
Polskie zwyczaje wielkanocne
Jajko to symbol nowego życia, symbolizuje również zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa, dlatego odgrywa ważną rolę na wielkanocnym stole. Stanowi jego dekorację w formie pisanek, pojawia się też jako składnik wielu świątecznych dań. Ugotowanym jajkiem w wielu domach stukają się przy śniadaniu domownicy, a na Śląsku – na przykład – jajka turla się po pochyłościach. Tradycyjnym zwyczajem wpisanym w religijne obrzędy jest święcenie pokarmów w Wielką Sobotę, a następnie dzielenie się poświęconym jedzeniem podczas wielkanocnego śniadania. Coraz popularniejsze staje się – na wzór angielskiego egg hunt – szukanie przez dzieci pochowanych czekoladowych jajek albo zgodnie z polskim zwyczajem kultywowanym od dekad, szukanie zajączka, czyli drobnych prezentów czy słodyczy.
Dawniej, głównie na Kujawach, obchodzono pogrzeb żuru i śledzia, polegający na tłuczeniu garnków napełnionych popiołem, gnojem, błotem i innymi nieczystościami o drzwi i okna domów po to, aby te drzwi i okna ubrudzić. Popularne niegdyś było również „wieszanie Judasza”, traktowane jako symboliczne wymierzenie sprawiedliwości zdrajcy.
Zwyczaje wielkanocne w Europie
Niemcy
Jednym z niemieckich obyczajów wielkanocnych jest tworzenie wielkanocnych bukietów czy ozdabianie kolorowymi jajkami drzew koło domów. W Niemczech nie święci się pokarmów, a śmigus-dyngus jest nieznany, natomiast Wielkanoc kojarzona jest z wielkimi ogniskami wielkanocnymi. Ognisko jest rozpalane w noc wielkanocną, czyli w nocy z soboty na Niedzielę Wielkanocną.
Szwecja
W Szwecji na stole wielkanocnym króluje śledź w różnych wariantach oraz zapiekanka z ziemniaków, cebuli i anchois zwana Janssons frestelse. W Wielki Czwartek dzieci przebierają się za czarownice i chodzą od domu do domu wręczając, własnoręcznie zrobione rysunki w zamian za słodycze. Na zachodzie kraju mieszkańcy spotykają się przy wielkanocnych ogniskach, czasami wspólnie odpalają petardy. Towarzyszący im hałas i światło mają odstraszyć wszystkie potencjalne wiedźmy i nieczyste moce.
Hiszpania
Hiszpanie obchodzą Święty Tydzień, podczas którego ważnym wydarzeniem są codzienne procesje. Uczestnicy pochodów ubrani są są w charakterystyczne tuniki z kapturami w kształcie stożka. W niektórych rejonach kraju Poniedziałek Wielkanocny jest dniem wolnym od pracy, wtedy to rodziny i przyjaciele wyjeżdżają za miasto na pikniki. Kiedy w Wielką Niedzielę kończy się post, Hiszpanie jedzą torrijas, czyli kawałki chleba, moczone w mleku, jajkach i miodzie, a następnie smażone i posypane cukrem i cynamonem oraz buñuelos, które przypominają małe pączki.
Grecja
Na Zakynthos Grecy wyrzucają przez okna dzbany z wodą (starożytna tradycja we wschodnim regionie Morza Śródziemnego, która odnosi się do śmierci i odrodzenia), zaś na wyspie Samos, w wiosce Marathokambos wybuchają fajerwerki, zwane „olotrina”. Innym nietypowym zwyczajem jest „wojna rakietowa” na wyspie Chios, która polega na ostrzeliwaniu cerkwi przeciwnika fajerwerkami i trwa całą noc z Wielkiej Soboty na Niedzielę Wielkanocną.
Dania
Popularnym zwyczajem w Danii jest wysyłanie gækkebreve, czyli specjalnych liścików w formie wycinanek z papieru. Ozdobne kartki z rymowanym wierszykiem wysyła się do znajomych i rodziny. Nadawca nie podpisuje się imieniem, stawia w jego miejscu liczbę kropek odpowiadającą liczbie liter w imieniu. Jeśli odbiorcy uda się odgadnąć, kto jest autorem listu dostaje od nadawcy wielkanocne jajko. Gdy mu się to nie uda sam podarować jajko. Przez cały czas trwania świąt popularną formą spędzania czasu są śniadania wielkanocne, na których oprócz dań ze śledziem, jajkiem czy pasztetów często serwuje się również specjalne piwo sprzedawane tylko w okresie świątecznym.
Więcej o nietypowych zwyczajach wielkanocnych:
Zwyczaje wielkanocne w Europie: rzucanie garnkami i przebieranie się za czarownice
Autor: Infoludek.pl szczecin@infoludek.pl
