Międzynarodowy Tydzień Archiwów 2026 – wystawy, dni otwarte, warsztaty i spotkania z historią

Archiwa Państwowe w całej Polsce zapraszają mieszkańców do odkrywania dokumentów, które kształtują pamięć, prawa i tożsamość społeczeństwa. Międzynarodowy Tydzień Archiwów 2026  odbędzie się w dniach od 6 do 13 czerwca 2026 roku. W wydarzenie włączyły się 23 Archiwa Państwowe, które przygotowały bogaty program obejmujący dni otwarte, wystawy, konferencje naukowe, warsztaty edukacyjne oraz spotkania popularyzujące historię i dziedzictwo dokumentacyjne.

Tegoroczna edycja organizowana jest pod hasłem „#Archiwadlasprawiedliwości: Prawa, pamięć i przyszłość”, nawiązującym do roli archiwów nie tylko jako strażników historii, ale również instytucji wspierających funkcjonowanie państwa, ochronę praw obywatelskich i budowanie społecznej pamięci.

Archiwa to coś więcej niż historia

Choć wielu osobom archiwa wciąż kojarzą się przede wszystkim z przechowywaniem starych dokumentów, ich znaczenie wykracza daleko poza działalność historyczną. To właśnie w archiwach znajdują się materiały pozwalające potwierdzać prawa majątkowe, odtwarzać dzieje rodzin, badać historię miejscowości czy dokumentować ważne wydarzenia społeczne.

Jak podkreślają przedstawiciele Archiwów Państwowych, dokumenty przechowywane w archiwach mają realny wpływ na współczesność. Stanowią źródło wiedzy, pomagają rozstrzygać spory i zachowywać ciągłość pamięci o przeszłości.

Ccoraz więcej osób sięga do źródeł nie tylko w celach naukowych. Wielu odwiedzających poszukuje informacji o swoich przodkach, historii rodzin czy dziejach regionów, z którymi są związani.

Tydzień pełen wydarzeń w całym kraju

Obchody rozpoczną się 6 czerwca. Jednym z pierwszych wydarzeń będzie organizowana w Koszalinie inicjatywa „Archiwek i Przyjaciele”, łącząca edukację historyczną z obchodami Dnia Dziecka. Najmłodsi uczestnicy będą mogli poznawać archiwalia poprzez gry, zabawy i interaktywne zajęcia.

Tego samego dnia zwiedzający odwiedzą również zabytkową siedzibę Archiwum Państwowego w Łodzi, mieszczącą się w dawnym ratuszu miejskim.

Kulminacja obchodów przypadnie tradycyjnie na 9 czerwca, kiedy obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Archiwów. W wielu miastach odbędą się dni otwarte, specjalne wystawy oraz wydarzenia edukacyjne.

W Warszawie Archiwum Główne Akt Dawnych przygotowało konferencję naukową oraz ekspozycję poświęconą Statutowi Łaskiego – jednemu z najważniejszych zabytków polskiej kultury prawnej i pierwszej próbie uporządkowania prawa w Królestwie Polskim.

Historia lokalna w centrum uwagi

Program wydarzeń w wielu miastach będzie nawiązywał do historii lokalnych społeczności i ważnych rocznic.

W Częstochowie organizatorzy skupią się na obchodach 200-lecia połączenia Starej i Nowej Częstochowy. W Radomiu zaplanowano konferencję poświęconą historii parafii ewangelicko-augsburskiej, natomiast w Zamościu będzie można zobaczyć akt lokacyjny miasta z 1580 roku.

Ciekawie zapowiadają się również wydarzenia w Bydgoszczy, gdzie historia zostanie połączona z rozrywką. Uczestnicy będą mogli poznać grę „James Archiwista” oraz inne planszówki inspirowane wydarzeniami historycznymi.

Jednym z motywów przewodnich tegorocznych obchodów będzie historia kolei i przemysłu. Tematyka ta pojawi się m.in. podczas wydarzeń organizowanych w Gorzowie Wielkopolskim, Siedlcach oraz Szczecinie.

To właśnie dokumentacja związana z rozwojem kolejnictwa i przemysłu pozwala dziś badać procesy modernizacyjne, które zmieniały polskie miasta, gospodarkę i społeczeństwo przez ostatnie stulecia.

Archiwa w cyfrowym świecie

Współczesne archiwa coraz częściej wykorzystują nowe technologie. Digitalizacja zbiorów sprawia, że wiele dokumentów jest dostępnych online, a użytkownicy mogą korzystać z nich bez konieczności odwiedzania czytelni.

Także podczas Międzynarodowego Tygodnia Archiwów część wydarzeń zostanie przeniesiona do internetu. W programie znalazły się m.in. wystawy online, prezentacje cyfrowych zbiorów oraz materiały edukacyjne dostępne dla odbiorców z całego kraju.

Archiwa bliżej mieszkańców

Organizatorzy podkreślają, że celem wydarzenia jest pokazanie archiwów jako instytucji otwartych i dostępnych dla każdego. Uczestnicy będą mogli nie tylko zobaczyć unikatowe dokumenty sprzed setek lat, ale również zajrzeć do magazynów, poznać kulisy pracy archiwistów i dowiedzieć się, jak powstaje wiedza o przeszłości.

Tegoroczne obchody zakończą się 13 czerwca w Katowicach. W zmodernizowanej siedzibie archiwum odbędą się dni otwarte, wykłady i warsztaty, które podsumują tydzień poświęcony historii, pamięci i dziedzictwu dokumentacyjnemu.

Międzynarodowy Tydzień Archiwów 2026 w Koszalinie i Szczecinie

Archiwum Państwowe w Koszalinie,
ul. M. Skłodowskiej-Curie 2, Koszalin
6.06.2026, godz. 12.00-17.00
Piknik edukacyjny Archiwek i Przyjaciele

W programie znajdzie się kilkadziesiąt atrakcji, przygotowanych przez koszalińskie instytucje i organizacje. Na uczestników czekają m.in.:

• Dzień Otwarty w Archiwum Państwowym w Koszalinie, a w nim m.in. pokaz filmu VR (Archigaleria), pisanie gęsim piórem, porady konserwatorskie, zajęcia edukacyjne oraz lekcja historii, zwiedzanie magazynów, poznawanie ksiąg oraz materiałów archiwalnych.
• Strefa edukacyjno-animacyjna Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy w Koszalinie: animacje, sensoplastyka, konkursy z nagrodami, pokaz kulinarny, strefa relaksu i lokalne zdrowe produkty.
• Na scenie usytuowanej na dziedzińcu Archiwum występy aktorów koszalińskiego teatru, występy dzieci z ognisk Towarzystwa Przyjaciół Dzieci w Koszalinie, występy BBoy’ów ze szkoły tańca breakdane NASA oraz ciekawe rozmowy z licznymi wystawcami i rzemieślnikami prezentującymi swoją ofertę.
• Pokazy i warsztaty – kodowanie i pisanie długopisami 3D z Koduj i Twórz oraz warsztaty plastyczne ze Stowarzyszeniem Mama w Mieście Koszalin.
• Stoiska służb mundurowych: 8. Koszaliński Pułk Przeciwlotniczy, Straż Graniczna w Koszalinie, Państwowa Straż Pożarna w Koszalinie, Komenda Miejska Policji w Koszalinie – wojskowy tor przeszkód, wozy służbowe, hydronetka, laserowa strzelnica, stoiska prewencyjne.
• Strefa prawna dla najmłodszych – edukacyjne aktywności przygotowane przez Stowarzyszenie Sędziów Polskich Oddział Zachodniopomorski SSP Iustutia, Okręgową Radę Adwokacką i Okręgową Izbę Radców Prawnych.
• Pokazy pierwszej pomocy w wykonaniu Grupy Ratownictwa Polskiego Czerwonego Krzyża w Koszalinie.
• Stoisko przyrodnicze Słowińskiego Parku Narodowego nie tylko dla najmłodszych.
• Crossbooking i stoisko plastyczne z Koszalińską Biblioteką Publiczną.
• Stanowisko badawcze i eksperymenty z Politechniką Koszalińską.
• Strefa z ofertą gastronomiczną.

Wstęp wolny!

Wydział Architektury Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego,
ul. Żołnierska 50, Szczecin
10.06.2026, godz. 11.00-13.30
Międzynarodowy Dzień Archiwów „Industrialny Szczecin”

Program wydarzenia:

• 11.00 – przywitanie gości
• 11.10-11.50 – otwarcie wystawy „Industrialny Szczecin – architektura przemysłowa Szczecina w XIX i początkach XX wieku” z oprowadzaniem kuratorskim i referatem pt. „Materiały archiwalne dot. architektury przemysłowej Szczecina XIX i I połowy XX wieku w zasobie Archiwum Państwowego w Szczecinie” – dr hab. Paweł Gut, Archiwum Państwowe w Szczecinie.
  Autorzy wystawy: dr Kamil Biały, dr hab. Paweł Gut, Nina Jastrzemska, dr Radosław Pawlik.
  Opracowanie graficzne: dr inż. arch. Katarzyna Szmygin

• 12.00-12.30 – „Modernizm nad Odrą – awangardowa architektura przemysłowa Szczecina w okresie międzywojennym” – dr inż. arch. Jakub Gołębiowski, Prodziekan ds. organizacji i rozwoju
• 12.45-13.15 – „O roli przemysłu w dawnym Szczecinie i reliktach jego obecności we współczesnym krajobrazie kulturowym miasta” – Michał Dębowski, Miejski Konserwator Zabytków

Pełny wykaz miast oraz atrakcji podczas Międzynarodowego Tygodnia Archiwów dostępny jest na stronie internetowej: TUTAJ